Strona w budowie
Mobbing w miejscu pracy
Przewodnik dla pracodawców i pracowników
Jak go rozpoznać i jak mu przeciwdziałać?
Mobbing to jedno z najtrudniejszych i najbardziej niszczycielskich zjawisk, z jakimi można się spotkać w środowisku zawodowym. Wpływa negatywnie nie tylko na zdrowie i psychikę poszkodowanego pracownika, ale również na całą kulturę organizacyjną firmy, obniżając jej wydajność i niszcząc wizerunek.
Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy, przeciwdziałanie mobbingowi jest ustawowym obowiązkiem każdego pracodawcy. Co dokładnie kryje się pod tym pojęciem i jak odróżnić mobbing od zwykłego konfliktu w zespole?
Czym jest mobbing według Kodeksu pracy?
Legalną definicję mobbingu określa art. 94³ § 2 Kodeksu pracy. Zgodnie z nim mobbing oznacza działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi, które polegają na:
-
Uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu,
-
Wywoływaniu u niego zaniżonej oceny przydatności zawodowej,
-
Poniżaniu lub ośmieszaniu pracownika,
-
Izolowaniu go lub wyeliminowaniu z zespołu współpracowników.
Kluczowe cechy mobbingu – uporczywość i czas trwania.
Aby dane zachowanie zostało uznane za mobbing w świetle prawa, musi mieć charakter uporczywy i długotrwały. Jednorazowa kłótnia, nawet bardzo nieprzyjemna, czy jednorazowe niesprawiedliwe potraktowanie przez przełożonego nie stanowią mobbingu (mogą być natomiast naruszeniem innych dóbr osobistych). Przyjmuje się, że działania te muszą powtarzać się systematycznie i trwać przez pewien czas (w praktyce orzeczniczej najczęściej mówi się o okresie minimum kilku miesięcy).
Najczęstsze formy mobbingu
Mobbing może przybierać różne formy i nie zawsze pochodzi od szefa (tzw. mobbing pionowy). Może występować także pomiędzy pracownikami na równorzędnych stanowiskach (mobbing poziomy). Przykłady zachowań mobbingowych to:
-
Zaburzanie komunikacji: Krzyk, nieustanna krytyka, publiczne upokarzanie, przerywanie wypowiedzi, unikanie bezpośrednich rozmów.
-
Niszczenie relacji społecznych: Ignorowanie pracownika, zakazywanie innym rozmawiania z nim, ostentacyjne omijanie.
-
Uderzanie w pozycję zawodową: Zlecanie zadań poniżej kwalifikacji (lub przeciwnie – niewykonalnych), odbieranie kluczowych projektów bez powodu, ciągłe podważanie kompetencji.
-
Ataki na zdrowie lub sferę osobistą: Plotki, wyśmiewanie wyglądu lub życia prywatnego, groźby, podteksty o charakterze seksualnym.
Czym mobbing NIE JEST?
Warto pamiętać, że nie każde zachowanie, które wywołuje dyskomfort u pracownika, jest mobbingiem. Mobbingu nie stanowi:
-
Uzasadniona krytyka pracy i wytykanie błędów merytorycznych,
-
Korzystanie przez pracodawcę z prawa do wydawania poleceń służbowych zgodnych z umową,
-
Naturalny stres związany z odpowiedzialnością na danym stanowisku,
-
Zwykły, jednorazowy konflikt personalny w zespole.
Obowiązki i odpowiedzialność pracodawcy
Pracodawca odpowiada za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w firmie – w tym za zdrowie psychiczne pracowników. Jeśli w zakładzie pracy dojdzie do mobbingu, pracownik ma prawo dochodzić swoich praw przed sądem, a pracodawca może zostać pociągnięty do odpowiedzialności finansowej (odszkodowanie lub zadośćuczynienie).
Jak pracodawca może się chronić?
Najlepszą obroną jest profilaktyka. Pracodawca, który wykaże, że podjął realne działania mające na celu zapobieganie mobbingowi, może w pewnych sytuacjach uwolnić się od odpowiedzialności. Do kluczowych działań należą:
Najlepszą obroną jest profilaktyka. Pracodawca, który wykaże, że podjął realne działania mające na celu zapobieganie mobbingowi, może w pewnych sytuacjach uwolnić się od odpowiedzialności. Do kluczowych działań należą:
-
Wdrożenie Wewnętrznej Polityki Antymobbingowej (WPA), definiującej procedury zgłaszania nadużyć,
-
Powołanie niezależnej komisji do rozpatrywania skarg,
-
Prowadzenie regularnych szkoleń dla kadry zarządzającej i pracowników.
Czysta i transparentna atmosfera w pracy to fundament stabilnego biznesu. Zarówno pracownicy, jak i pracodawcy powinni potrafić trafnie diagnozować niepokojące sygnały, aby reagować na nie, zanim eskalują do poziomu mobbingu.
